WEB TABANLI YAZILIM PROJELERİ İÇİN

*ADDIE

  MODELİNDEN ESİNLENİLEREK HAZIRLANMIŞ

ANALİZ TASLAĞI

  

Analiz aşaması proje geliştirme sürecindeki en önemli aşamadır. Analiz aşamasındaki eksikler süreç içerisinde diğer aşamaları direk etkileyecektir. Eğer analiz iyi yapılmazsa diğer aşamalar sürekli değişikliğe uğramak zorunda kalacaktır. “İyi analiz yap ve sadece bir kez tasarım yap” anlayışı ile başlayan bir projenin sonuçlanmaması için hiçbir sebep yoktur.

  

İhtiyaç Analizini Kim Üstlenir?

·         Proje yöneticileri, işletme ve proje amaçlarını ortaya koyabilecek kişiler.

·         Konu uzmanları, yapılan çalışmayı meslek edinen kişiler.

·         Proje üzerine üretken fikirler üretebilecek müşteri odağındaki kişiler.

  

İhtiyaç Analizinde Sorulabilecek Sorular

Analiz aşamasında uzmanın sorabileceği sorulardan bazıları:

·         Projenin tamamlanması için işletmenin ihtiyaçları nelerdir?

·         Projenin amaçları nelerdir?

·         Projenin ve çalışanların başarılı olup olmadığına nasıl karar verilecek?

·         Bu başarı nasıl ölçülecek?

·         Müşteri odağındaki kişiler kimler?

·         Projenin rakipleri nelerdir?

·         Rakiplerin eksiklikleri nelerdir?

·         Proje elemanlarının gerçekten hepsine ihtiyaç var mıdır? Neden?

·         Ürünün çözdüğü problemler nelerdir?

·         Ürünün içermesi gereken özellikler nelerdir?

·         İhtiyaçlar müşteriler mi yoksa başkaları mı belirleyecek?

·         Müşteriler neden bu ürünü kullanmalılar?

·         Projenin başarılı olduğuna kim karar verebilir? Beklentileri neler?

·         Proje için ihtiyaçlar nelerdir?

·         Ürünün kısıtlamaları nelerdir?

Uzmanlar projenin amaçlarını belirlemek için bu soruların ve olası diğer soruların cevaplarını alır.

  

Analiz Aşamasının Adımları

Uzmanlar analiz aşamasında aşağıdaki beş adımı uygularlar:

·         Keşif

·         İşletme Amaçları

·         Müşteri Analizi

·         Eğitsel Analiz

·         Kullanılma Amaçları

·         Teknik Analiz

  

1.       Keşif

Genellikle uzmanlar müşterilerine var olan rakip ürünler hakkında sorular sorarlar. Böylelikle bu süreç uzman ve müşteri arasında bir mevzu olur. Uzmanlar bu aşamada var olan ürünler hakkında toplayabildikleri kadar bilgi toplarlar. Unutulmamalıdır ki fikri alınan her müşterinin verdiği cevap eşsiz bir görüştür ve değerlendirilmelidir.

Konu uzmanlarına sorulacak sorular uzmanlar tarafından araştırılır. Uzmanlar piyasadaki ürünleri ve diğer bütün kaynakları detaylı olarak inceledikten sonra konu uzmanlarına sorulacak soruları belirlerler. Bu soruların özenle seçilmesi gerekir çünkü konu uzmanları genellikle yoğun kişilerdir. Kendi iş yoğunluklarının dışında onları fazla sıkmadan, alınabilecek bütün bilgilerin etkili alınması için sorulacak sorular çok önemlidir.

Bu aşamanın sonunda konu uzmanları müşterilere incelenen ürünlerin listesini sunarlar. Müşterilerden bu listenin onaylanması ve eksikliklerin belirtilmesi istenir.

Keşif aşamasının faydaları:

·         Bu süreçte proje için hayati bilgiler toplanır.

·         Rakip ürünler hakkında bilgi sahibi olunur.

·         Uzmanların bilgi toplamasına hız katar.

·         Konu uzmanlarından istenilen bilginin daha kısa sürede alınmasını sağlar.

·         Bilgiler kontrollü toplandığı için yanlış bilgi riski azaltılır.

·         İleriki aşamalarda, geri dönülmesini engelleyerek zaman kazandırır.

·         Projenin ilk kalite kontrolünün yapılmasını sağlar

  

2.       İşletme Amaçları

Eğer geliştirilen ürünün uzun süreli geçerliliğini koruması isteniyorsa işletme ortaya somut amaçlar koymak zorundadır. Geliştirilen ürün var olan bütün problemleri çözemez ama işletme somut amaçlar koyarak ciddi sorunları ortadan kaldıran çözümler sunabilir.

Şirket amaçları ile üründen beklenilenler örtüşmelidir. Eğer proje için bir somut başarı tablosu çizilebiliyorsa işletme bunu başarmış demektir. Proje başarılı olursa müşterileri ve işletmeyi nasıl etkileyecektir?

·         Belirsiz amaç: şirket çalışanlarımıza yeni bir süreç öğretmek istiyoruz.

·         Özel amaç: şirket çalışanlarının en iyi eğitimleri alarak üretkenliklerini arttırmak istiyoruz.

·         Gerçek özel amaç: şirket çalışanlarını şu iyi üç yordamın eğitimi vererek üretkenliklerini %5 oranında arttırmak istiyoruz.

Belirsiz amaçlar yazmak gerçekten kolaydır fakat bu amaçların şirkete etkisini ölçmek çok zordur. Belirsiz amaçların dönütlerini ölçmek neredeyse imkânsızdır çünkü fazla genel olduğundan çok şeyi içine alır. Eğer işletme önüne özel amaçlar koyarsa projenin somut amaçlar üzerine kurulduğu söylenebilir.

İşletmenin ulaşılabilir amaçlar ortaya koyabilmesi için bu kişilerin diyaloglarının iyi olması gerekir: proje sahibi, proje çalışanları ve üçüncü kişiler.

Amaçlarının ulaşılabilirliğinin saptanabilmesi için sorulabilecek sorular:

·         Belirtilen amaç gerçekçi mi?

·         Abartı mı yoksa çok mu küçük?

·         Projenin geliştirilmesi için yeterli zaman var mı?

·         Projenin testi için yeterli zaman var mı?

·         Proje için ne gibi teknik gereksinimlere ihtiyaç var?

·         Bu gereksinimler proje ile doğrudan ilgili mi?

Projenin amaçları müşterilerin istekleri ile uyuşmak zorundadır. Ayrıca fazla beklentilere ve yetersiz zamana sahip projelerin başarısız olacağı unutulmamalıdır.

  

3.       Müşteri Analizi

Uzmanlar analiz aşamasında müşterileri bir grup olarak inceler. Bu aşamada uzmanlar müşterilerin bilgilerini, alışkanlıklarını ve kullandıkları ürünleri inceler. Müşterilerin alışkanlıkları nelerdir ve kullandıkları ürünlerle neler yapabilmektedirler?

Bu analizin amacı müşterilerin gerçek ihtiyaçlarının tespit edilmesidir. Eğer müşteri analizi yapılmazsa müşteriler hakkında varsayımlarda bulunmaktan başka bir seçeneğiniz kalmaz. Bazı varsayımlar beklenmeyen sonuçların alınmasına yol açabilir.

Bu aşama sayesinde müşterilerin alışkanları ve kullandıkları programların detayları belirlenir. Bu detaylar sayesinde eksiklikler daha iyi tespit edilip hayata geçilebilir. Önceden de bahsedildiği gibi varsayımlarla yola çıkmak projeyi en başından başarısızlığa sürükleyebilir. Sorulabilecek sorular:

·         Müşteri odağındaki kişiler kimlerdir?

·         Müşterilerin hazırda kullandıkları ürünlerin özellikleri nelerdir?

·         Müşterilerin beklentileri nelerdir?

·         Müşterilerin ödediklerine göre beklentileri nelerdir?

·         Müşterilerin teknik araç-gereçleri ürünü kullanmak için yeterli mi?

·         Müşterinin sahip olduğu internet bağlantısının özellikleri önemli mi?

  

4.       Eğitsel Analiz

Eğitsel analiz de müşterilerin ürünleri etkili bir şekilde zorlanmadan kullanabilmelerini amaçlamaktadır. Bu aşamada müşterilerin ürün hakkında bilmeleri gerekenler belirlenir. Müşterilerin zaten bildiği şeylerin tekrar üzerinden geçmeye gerek yoktur. Bu yüzden bu bilgilerin ürün içerisinde yer almasına gerek kalmaz. Ayrıca bu aşamada müşterilerin ihtiyacı olmayan bilgiler de üründen çıkartılır. Sonuç olarak müşteriler sadece bilmeleri gereken yeterli bilgili ile ürünü etkili kullanabilmeleri amaçlanır. Ürün tasarımı ve açıklama bölümleri buna göre düzenlenir.

   

5.       Kullanılma Amaçları

Unutulmamalıdır ki her aşaması ile tamamlanmış bir proje etkili olarak kullanılmıyorsa ürünün başarılı olduğu söylenilemez. Bir ürünün tam anlamıyla tamamlanmış olması için müşterilerin o ürünü etkili olarak kullanabilmesi gerekir. Müşteriler proje çalışanların belirlediği düzeyde ürünü amacına göre kullanabiliyorlarsa bu analiz doğru yapılmış denebilir. Eğer ürün içerisinde kullanıcılar doğru yönlendirilmezlerse yolunu kaybetmiş bir turistten hiçbir farkları olmayacaktır.

  

6.       Teknik Analiz

Bu aşamada projenin tamamlanması için gerekli teknik ihtiyaçlar belirlenir.

·         Minimum gereksinimler – bilgisayar, internet bağlantısı, yazılımlar, vs.

·         Server gereksinimleri – amaçlanan müşteri sayısını kaldırabilecek bir server

·         Kullanıcıların gereksinimleri – flash plug in, IE7, vs.

  

*ADDIE, adım adım öğretim tasarımı hazırlamak için eğitmenlere yol gösteren bir modeldir. Açılımı A: Analysis (Analiz), D:Design (Tasarım), D:Development (Geliştirme), I:Implementation (Uygulama), E:Evalutation (Değerlendirme).